Esplendor natural

Os fillos do mar, a novela de Vigo

Os fillos do marVeño de rematar a lectura de Os fillos do mar (Xerais, 2012), a novela coa que Pedro Feijoo quedou finalista do Premio Xerais en 2011, e xa lle fixen unha película na cabeza. Adóitame pasar cando leo un libro que me presta moito: os personaxes adquiren corpo de actores, as localizacións tornan escenas de Tarantino e o argumento, obra mestra do mellor Haneke. Os fillos do mar foi a grande revelación do pasado ano para Crítica e Lectores –non en van vai xa pola súa cuarta edición-. Razóns para isto hai a moreas: novela trepidante e de intriga, que engancha a lectura dende a primeira folla e obríganos a seguir lendo con ansia para desvelar os misterios que se agochan tras as identidades difusas de Simón Varela e Mariña Dafonte, a mestura de retranca e humor, o Vigo recreado ao longo da historia… Porque iso está claro: esta é a novela de Vigo porque non só se desenvolve polas súas rúas senón tamén nos achega un retrato dos seus lugares máis emblemáticos. Leer la entrada completa »

Berger e o caderno imaxinario de Bento

Portada de 'El cuaderno de Bento'A arte deixa o tempo en suspensión. Conéctanos cun sentido de eternidade que nos transforma. Todo o que lemos, todo o que observamos, transfírenos algo esencial do creador desa obra. Como un fío sanguíneo, a transfusión enche de sentido a nosa vida, porque ese coñecemento procede dunha fonte atemporal e viaxa até nos a través dos ollos dos bufóns de Velázquez, as letras de Os irmáns Karamazov de Dostoievski ou os acordes da Sétima Sinfonía de Shostakóvich. Son algunhas das reflexións que un pode tirar logo de ler o magnífico El cuaderno de Bento (Alfaguara, 2012) de John Berger, un fermoso ensaio sobre como a arte pode orientar a nosa mirada. Leer la entrada completa »

‘Os limoeiros’: cine de persoas

Imaxe de 'Os limoeiros'Os conflitos provocan soidade e incomunicación. Unha ecuación que se dispara cando o odio fermenta a diario coma o pan. Daquela dá igual se o centro do problema son árbores ou territorios, os enfrontamentos só deixan padecemento e inxustiza. Éses son os eixos de Os limoeiros, unha película na que o director israelita Eran Riklis aborda sen maniqueísmos e cun argumento en principio moi sinxelo -a loita dunha viúva palestina  para que non lle corten os seus limoeiros, considerados unha ameaza para a seguridade do seu novo veciño, o ministro de Defensa israelí-, as implicacións humanas dunha batalla política irracional. Os limoeiros, galardoada co Premio do Público no Festival de Berlín de 2008, ofrece unha aproximación simbólica á difícil convivencia nos territorios ocupados, sen pasar por alto a prepotencia dos israelitas nin a terrible indefensión dos palestinos.

Leer la entrada completa »

As rapazas de Xan ou o mito do eterno retorno

Portada de As rapazas de XanEntendía Nietzsche que a vida debía de ser tan intensa e perfecta que ninguén desexaría ningún cambio. Unha vida que todos desexaríamos volver a vivir. Mais o mito do Eterno Retorno foi interpretado de formas ben distintas por filósofos e escritores de tódolos séculos e condicións. Así, para Mircea Eliade este proceso depende máis do comportamento humano que de algo matematicamente inevitable. Para min, a historia é cíclica. Aos feitos me remito. Cando menos en Galicia, encírrase na realidade miserenta e nunha recorrente emigración. Neste sentido paréceme moi interesante o plantexamento do mito do eterno retorno en As rapazas de Xan (Xerais, 2012), a primeira novela de Manuel Iglesias Turnes (Cabanas, A Baña, 1950). Leer la entrada completa »

Reserva especial: historia emocional do viño

Detalle da portada de Reserva especial“É unha mágoa que os viños perdan o seu carácter de aldeáns para se faceren tan cosmopolitas. Ningún viño conquista o mundo se perde a súa aldea”. Que grande verdade!, pensei ao ler o primeiro dos relatos que Xosé Manuel G. Trigo ‘embotellou’ con moito gusto en Reserva especial (Galaxia, 2004). Unha colleita extraordinaria trafegada co bagazo do amor e a amizade que a min me lembrou a aquel clarete delicioso das tardes de xogo e descubrimentos en Rosomil. Memoria emocional de encontros e perdas afundidas en vendimas eternas ao sol de setembro mentres ensaiaba a orquestra nas vésperas da Guadalupe. Este libro fermentado coas mil castes é unha vivencia da terra, da nosa identidade como país bebedor de viño. Quen non descubriu o amor entre acios de viño tinto? Leer la entrada completa »

Non haberá paz para os ‘melanchólicos’

Melancholia de Lars von TrierSó había que agardar á primeira suspensión harmónica do Tristán e Isolda de Wagner para intuír que había algo raro na pantalla.  Armámonos de paciencia e respiramos profundo. Non había présa.  Eramos tres na sala: eu, miña irmá e miña nai. Tres xeracións vendo a Apocalipse de Melancholia.  As tres tiñamos (case) o mesmo punto de partida: un alongado prólogo de imaxes ralentizadas e hipnóticas que nos deixou confusas: de que ía aquela película? Unha noiva arrastrándose? Dous planetas a piques de colidir? Eu xa coñecía o cinema de Lars von Trier, ademais dalgunhas provocacións como a que o levou a ser expulsado do Festival de Cannes logo de asegurar que entendía a Hitler, precisamente na presentación da película que nos ocupa. Pero as miñas compañeiras nunca viran unha película do realizador danés. Leer la entrada completa »

Festivais: cultura mercantilizada

Póster de Pietà, do coreano Kim Ki-Duk

Póster de Pietà, do coreano Kim Ki-Duk

Para que serve un festival? Para premiar os mellores?  Que guía a decisión dos xurados? A súa valoración é persoal ou está “dirixida”? É certo que a cuestión sobre a limpeza dos festivais (literarios, cinematográficos, publicitarios…) non é nova. Nin sequera resulta orixinal plantexalo, pero paréceme interesante lembralo á vista de certos desvaríos. A cuestión resulta esencial se temos en conta que un galardón decide a maioría das veces a película que se estrea en máis países ou o libro que acapara as listas dos máis vendidos. A cultura consumible, en poucas palabras, procede destes festivais que actúan a modo de filtro que separa o gran da palla. A cuestión non é menor tampouco para aqueles que realmente o merecen por dar unha lección de talento fronte aos deuses do Olimpo que rendabilizan o seu nome en nome dunha industria, a cultural, cada vez máis menosprezada á vista da mercantilización á que se está chegando. Leer la entrada completa »

Jean-Philippe Toussaint: a verdade sobre Marie

Jean-Philippe Toussaint

O escritor Jean-Philippe Toussaint

Este verán aproveitei para retomar lecturas que fora adiando por falta de tempo. Unha das que máis me gustou foi a novela A verdade sobre Marie (La verité sur Marie) do escritor, guionista e cineasta Jean-Philippe Toussaint,  na actualidade un dos mellores autores en lingua francesa que xa me hipnotizara con Fuxir,  publicada en galego pola editorial Galaxia en 2007,  e coa que o escritor gañara o Premio Médicis.

De feito, Toussaint volve sobre os personaxes de Fuxir, pero faino para continuar coa zigzagueante historia de amor e morte de Marie e o narrador, permanentemente unidos e separados. A deliciosa narración de Jean-Philippe Toussaint (Bruxelas, 1957) -que presenta en tres partes: o drama dunha morte inesperada, o voo dun cabalo nun Boeing e un incendio devastador- remítenos ao traballo dun artista, que medita, imaxina, evoca, ao servizo dunha única busca: a verdade sobre Marie. Leer la entrada completa »

O bosque do loito: cine de emocións

O Bosque do LoitoMogari é unha palabra xaponesa que se refire ao periodo de tempo ou ao lugar adicado ao loito pola perda dos seres queridos. Ésta é a febra coa que tece a súa delicada O Bosque do Loito (Francia/Xapón, 2007) a directora Naomi Kawase, unha película que se adentra na fraga onde repousan os nosos derradeiros soños, onde as árbores habitan o sentido último da vida e a terra che reconcilia coa morte. O filme é unha viaxe ao interior da dor a través dunha natureza que nos aperta cunha forza invisible, que nos deita no seu colo de pureza e paz. A “realidade fabricada” de O Bosque do Loito vai máis aló do cine: achégase ao coñecemento con letras maiúsculas, aquilo que nos permite saber máis de nós, dos demais e do mundo. Vamos, o  que debería ser a fin de toda arte e que converte en lixo remakes inxustificados cos que a industria cinematográfica estadounidense continúa a adormecernos (refírome, claro está, aos últimos refritos de Batman ou Spiderman que non veñen ao conto máis que para ensanchar billeteiras xa grosas de máis).
Leer la entrada completa »